Nieuw leiderschap in de tuinbouw: ‘Samen voor ons eigûh’?
Vanochtend zat ik in de auto na te denken over deze column over leiding geven in relatie tot de tuinbouw. Om de deadline te halen werd van mij leiderschap gevraagd en dat start met inspiratie om de juiste dingen te doen. Die inspiratie kreeg ik toen ik een bestelbusje zag langsrijden met een foto van Jacobse en Van Es erop. Twee typetjes van Koot & Bie die jullie tuinbouwjongeren misschien niet kennen. Als dat zo is raad ik jullie aan direct op youtube te gaan zoeken. Ze zijn nog steeds erg leuk en actueel. Maar terug naar het onderwerp. De Tegenpartij heette de politieke partij van deze twee Haagse louche types. Hun strijdkreet: Samen voor ons eigûh!
Waarom leg ik nu de relatie met de tuinbouw en leiderschap? ‘Samen voor ons eigûh’ is jarenlang hetgeen wat de tuinbouw groot heeft gemaakt. Veilingen, standsorganisaties, productschappen en andere bestuurlijke gremia hebben de vorige eeuw de Nederlandse tuinbouw gebracht waar hij nu is: Een sterke coöperatieve sector met ondernemers die het uiteindelijk gaat om het eigen rendement.
De wereld is echter aan het veranderen. Ontwikkelingen in de tuinbouw maken dat ‘Samen voor ons eigûh’ aan het omdraaien is naar ‘Eigûh voor ons samen’. De coöperatieve instellingen staan onderdruk. Ondernemingen groeien in omvang en bedrijven concurreren meer dan ooit met elkaar, dan dat ze samenwerken. Een waardeoordeel kan ik hier niet aan hangen, het is immers de economische realiteit. Wel kan ik een feitelijke constatering doen: namelijk dat het niet meer de coöperaties zijn die het succes van de tuinbouw garanderen. Nee, de toekomst van de tuinbouw hang als nooit te voren af van de kracht en het leiderschap van de individuele ondernemer en ondernemers in spé!
De tuinbouw van vandaag vraagt om sterke leiders met dito capaciteiten. Kwaliteiten op het gebied van ondernemerschap (kansen pakken en geld verdienen), leiderschap (mensen inspireren en motiveren) en management (organiseren en beheren) moeten in ieder bedrijf aanwezig zijn. Dit vraagt om een kritische blik op de eigen capaciteiten en het vermogen de ontbrekende kwaliteiten om zich heen te verzamelen.
Aan die kwaliteiten werken kan uiteraard ook. Goede leiders worden niet geboren, ze worden gevormd. Naast dat enig talent natuurlijk onontbeerlijk is, vereist dit een lerende houding en een bewust werken aan genoemde aspecten. Eén houding die in deze tijd voor een leider niet meer passend is: Er van uit gaan dat al het goede van boven komt. Dat dat ‘Samen voor ons eigûh’ niet werkt konden we natuurlijk al aan de hoofden van Jacobse en Van Es aflezen.
Hans van den Ende
Hillenraad Partners